چند نکته درباره روزنامه‌نگاری و اخلاق حرفه‌ای

گسترش شبکه‌های ارتباط جمعی، به انتقال اطلاعات، سرعت داده است. هرکسی که به رسانه‌های اینترنتی دسترسی دارد، می‌تواند سهمی در انتقال اطلاعات داشته باشد؛ حتی اگر اطلاعاتی که می‌دهد، دقیق و متکی بر اصول روزنامه‌نگاری و مستندات نباشد.

امروزه هر فرد علاقه‌مندی می‌تواند به آسانی خبرنگاری را تجربه کند. در چنین شرایطی تنها نکته‌ای که به این فضا نظم می‌دهد، رعایت یکسری «اصول» است؛ اصولی که رعایت آن مرز بین خبرنگاری حرفه‌ای و غیر حرفه‌ای را تعیین می‌کند و می‌توانیم از آن به عنوان «اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری» یاد کنیم.

در سطرهای زیر در پیوند با آنچه مطرح شد، باهم نکاتی را مرور می‌کنیم که می‌تواند به مرور تکمیل شود. خوب است نکاتی را که به ذهن‌تان میرسد، به قصد تکمیل و اصلاح این فهرست با ما در میان بگذارید:

۱-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای با نگاهی به دور از تبعیض به منافع عمومی می‌اندیشد. پس لازم است این اولویت در روابط او با شبکه دوستان، کارشناسان، موسسه‌ها، مراکز و گرایش‌های مختلف سیاسی – اجتماعی همواره در نظر گرفته شود.

۲-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای حیطه شخصی و دایره علاقه‌مندی‌های خود را از کار حرفه‌ای جدا می‌کند. به عنوان نمونه: روزنامه‌نگار وابسته به یک رسانه، نمی‌تواند ضرورت گفت‌وگو با یک نویسنده نامدار ادبی را که جایزه مهمی را کسب کرده است به دلایل شخصی و ارتباطی نادیده بگیرد؛ یا نمی‌تواند به دلایل عقیدتی در برابر نقض حقوق یک گرایش مذهبی سکوت کند.

شرایط روزنامه‌نگار آزاد فرق می‌کند. او می‌تواند تنها به سراغ موضوعاتی برود که می‌پسندد، اما او نیز در حیطه موضوع دلخواه لازم هست تا همه‌جانبه‌نگر باشد و شرط انصاف را رعایت کند.

۳-  روزنامه‌نگار لازم است صرف نظر از تعلق سیاسی و مذهبی و حتی تعلق اقتصادی رسانه‌ای که در آن کار می‌کند، در کار حرفه‌ای خود تا آنجا که می‌تواند مستقل باشد.

۴-  روزنامه‌نگار اگرچه باید سریع باشد، اما نباید صحت اطلاعات را فدای سرعت کند.

۵-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای از فساد کاری پرهیز می‌کند و به عنوان نمونه به پیشنهاد تهیه‌کننده یک مجموعه تلویزیونی برای نگارش یک نقد مثبت، پاسخ نه می‌دهد.

۶ – روزنامه‌نگار حرفه‌ای نسبت به تبعیض جاافتاده در زبان فارسی برخورد انتقادی دارد.

۷ – روزنامه‌نگاری محل تسویه‌حساب‌های شخصی و عقیدتی و مزخرف‌گویی نیست.

۸-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای پیشداوری‌های خود را هنگام نگارش یک گزارش کنترل می‌کند و تلاش می‌کند تا از آن فاصله بگیرد. به عبارت دیگر خبرنگار حرفه‌ای از قضاوت بدون اطلاعات و آگاهی پرهیز می‌کند.

۹ – روزنامه‌نگار حرفه‌ای از توهین «فکورانه» به خواننده پرهیز می‌کند. (مقاله‌ای این گونه آغاز می‌شود: «اگر عمیق بیندیشیم، پی می‌بریم که…»، «با بصیرت کافی می‌توان دریافت که …».

۱۰-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای پرسشگر است؛ به شک‌های خود اعتماد می‌کند و از طرح پرسش‌های مختلف نمی‌هراسد.

۱۱ –  روزنامه‌نگار حرفه‌ای برای تغییر در دیدگاه و پذیرش اندیشه‌های جدید، ذهنی انعطاف‌پذیر دارد. او به این ترتیب راه را برای شفاف شدن موضوع در اذهان عمومی باز می‌گذارد.

۱۲-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای خوش‌قول است.

۱۳-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای، شنونده خوبی برای یافتن ایده‌های جدید است.

۱۴-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای در رسیدن به هدف گزارشی خود پشتکار دارد.

۱۵-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای به حریم خصوصی افراد احترام می‌گذارد.

۱۶-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای در زمینه بهبود روند دموکراتیک مناسبات بین‌المللی قدم برمی‌دارد و به تنوع فرهنگی و دستاوردهای دموکراسی احترام می‌گذارد.

۱۷-  خبرنگار حرفه‌ای جست‌وجوگر است و تلاش می‌کند موضوع مورد گزارش خود را بشناسد و بدون شناخت گزارش خود را منتشر نمی‌کند و اطلاعات غلط به مخاطب خود نمی‌دهد. روزنامه‌نگار حرفه‌ای به اطلاعات مطرح شده در نوشته خود اطمینان دارد. اگر این اطمینان را ندارد، این برداشت را با تهمیدات زبانی مناسب در گزارش بیان می‌کند یا از انتشار اطلاعات یادشده صرف نظر می‌کند.

۱۸-  خبرنگار حرفه‌ای خود را در برابر آنچه نوشته است پاسخگو و مسئول می‌داند.

۱۹-  خبرنگار حرفه‌ای انتقادپذیر است.

۲۰-  خبرنگار حرفه‌ای در عین اینکه به نظر دیگران احترام می‌گذارد و از آنها برخوردار می‌شود، در نهایت مستقل عمل می‌کند و بر اساس مستندات گزارش خود را تنظیم می‌کند.

۲۱-  خبرنگار حرفه‌ای در فضای حرفه‌ای خود، انتقاد کاری را با رعایت احترام توام می‌کند.

۲۲-  خبرنگار حرفه‌ای توانایی شناخت، تشخیص و همچنین درک شرایط متفاوت، ازجمله درک درد و رنج دیگران را دارد.

۲۳-  انتقال دقیق اسناد و گفته‌ها و تصویرها از ویژگی‌های خبرنگار حرفه‌ای است.

۲۴ – او خارج از نفع شخصی حرکت می‌کند.

۲۵-  روزنامه‌نگار حرفه‌ای از روایت آن چیزی که خود ندیده و نخوانده است پرهیز می‌کند.

۲۶-  خبرنگار/ گزارشگر منابع اطلاعات ارائه شده در گزارش را در لابه‌لای متن یا انتهای آن قید می‌کند. در واقع خبرنگار حرفه‌ای متن دیگران را متن خود جا نمی‌زند. اگر از متنی استفاده کند حتماً نام آن را به نوعی در داخل متن یا در انتهای آن ذکر می‌کند.

۲۷-  خبرنگار حرفه‌ای، نوجو و در گزارش‌های خود در تلاش برای طرح حرف‌های تازه است.

۲۸-  خبرنگار حرفه‌ای سازنده فضایی مساعد است برای اینکه گفت‌وگوشونده دیدگاه خود را مطرح کند، بدون اینکه به او جهت بدهد (در این میان ممکن هست کسی در حوزه‌ای دارای اطلاعات مفید باشد، اما توانایی بیان خود را نداشته باشد. لازم است خبرنگار به این فرد کمک کند تا خود را بیان کند و این البته با جهت‌دهی تفاوت دارد).

۲۹-  خبرنگار حرفه‌ای، اگر گزارشی درباره یک فرد یا سازمان، نهاد و مرکزی بنویسد، این حق را برای آنان قائل است تا در صورتی که توضیح یا جوابیه‌ای در واکنش به مطلب یادشده نوشتند، نسبت به انتشار و انعکاس آن اقدام کند.

۳۰-  خبرنگار حرفه‌ای بر اساس قول و قراری که با فرد گفت‌وگوشونده گذاشته است عمل می‌کند و «اطلاعات شخصی» دریافت شده از سوی وی را برخلاف میل او استفاده نمی‌کند و بدون اجازه آن را در اختیار فردی دیگر نمی‌گذارد (صد البته حفظ این اطلاعات تنها تا زمانی ضرورت دارد که در پیوند با اطلاعات یادشده، اصل حقوق بشر و منافع مردم زیر پا گذاشته نشود).

۳۱-  خبرنگار حرفه‌ای به نفع یک گروه، سازمان و یا یک جریان فکری خاص، اطلاعات مهم یک خبر را حذف نمی‌کند.

۳۲-  خبرنگار حرفه‌ای طرح اطلاعات دقیق را به شهرت و نام و ارائه یک گزارش پر سر و صدا ترجیح می‌دهد.

۳۳-  خبرنگار حرفه‌ای، «شایعات» و «آنچه می‌شنود» را مبنای تنظیم گزارش درباره یک موضوع قرار نمی‌دهد.

۳۴-  خبرنگار حرفه‌ای در گزارشه‌ای خود به کسی توهین نمی‌کند.

۳۵-  خبرنگار حرفه‌ای از فضای کاری خود برای مطرح کردن نام دوستان خود استفاده نمی‌کند و در پیوند با موضوع کاری خود سراغ فرد مطلع و کارشناس می‌رود.

۳۶-  خبرنگار حرفه‌ای حرف‌های گفت‌وگو شوندگان را درست منتقل می‌کند و از تحریف آنها به نفع افراد یا جریان‌های خاص پرهیز می‌کند.

همچنین شاید مطالب زیر مورد پسندتان باشد...

افزودن یک دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *